ଇରାନ ଏବଂ ଆମେରିକା ମଧ୍ୟରେ ଜାରି ଉତ୍ତେଜନା ନୂଆ ମୋଡରେ ପହଞ୍ଚିଛି । ଦାବି ହେଉଛି କି, ତେହେରାନ ଏକ ପ୍ରସ୍ତାବିତ ଚୁକ୍ତି ଉପରେ ନରମ ମନୋଭାବର ସଙ୍କେତ ମିଳିଛି । ଟ୍ରମ୍ପଙ୍କ ପ୍ରସ୍ତାବରେ ରାଜି ହୋଇଛି ତେହେରାନ । ଯେଉଁଥିରେ ଉଚ୍ଚ ସମୃଦ୍ଧ ୟୁରାନିୟମ (Highly Enriched Uranium)ଭଣ୍ଡାର ଛାଡିବାକୁ ପଡ଼ିବ, ଯାହା ଦୁଇ ଦେଶ ମଧ୍ୟରେ ଉତ୍ତେଜନାକୁ ତୀବ୍ର କରିଛି । ରିପୋର୍ଟ ଅନୁସାରେ, ଆମେରିକୀୟ ଅଧିକାରୀମାନେ ଦାବି କରିଛନ୍ତି ଯେ, ପ୍ରସ୍ତାବିତ ଚୁକ୍ତିରେ ଇରାନ ଏହାର ସମୃଦ୍ଧ ୟୁରାନିୟମ ଆମେରିକାକୁ କିମ୍ବା ଏକ ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ବ୍ୟବସ୍ଥା ମାଧ୍ୟମରେ ହସ୍ତାନ୍ତର କରିବାକୁ ରାଜି ହୋଇଛି । ଯଦି ଏପରି ହୁଏ ତେବେ ଇରାନ ଆମେରିକାକୁ ୪୪୦ କେଜି ୟୁରାନିୟମ ଦେବ । ଏହି ୟୁରାନିୟମ ସିଧାସଳକ ଆମେରିକାକୁ ଦିଆଯିବ, ଋଷକୁ ପଠାଯିବ ନା କମ୍ ସମୃଦ୍ଧ ସ୍ତରରେ ପରିଣତ କରାଯିବ ତାହା ଏ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସ୍ପଷ୍ଟ ହୋଇନାହିଁ । ସମୃଦ୍ଧ ୟୁରାନିୟମ ଛାଡିବାକୁ ରାଜି ହେବାକୁ ଇରାନ ଆତ୍ମସମର୍ପଣ ଭାବେ ବିବେଚନା କରାଯାଉଛି ।
ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ, ଇରାନ ଆମେରିକା ନିକଟରେ ଆତ୍ମସମର୍ପଣ କରିଛି । ଏହା ଆମେରିକାକୁ ଏହାର ସମୃଦ୍ଧ ୟୁରାନିୟମ ଯୋଗାଇବାକୁ ରାଜି ହୋଇଛି। ଏ ସମ୍ପର୍କରେ ଯେକୌଣସି ମୂହୁର୍ତ୍ତରେ ଘୋଷଣା କରାଯାଇପାରେ। ବିଶ୍ୱାସ କରାଯାଉଛି ଯେ, ଏହି ପଦକ୍ଷେପ ଦୁଇ ଦେଶ ମଧ୍ୟରେ ଦୀର୍ଘକାଳୀନ ବିବାଦର ଅନ୍ତ ଘଟାଇ ହୋମୁଜ୍ ପ୍ରଣାଳୀ ଦେଇ ସ୍ୱାଭାବିକ ଯାତାୟାତ ପୁନଃସ୍ଥାପନ କରିବାରେ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ସାବ୍ୟସ୍ତ ହୋଇପାରେ । ଆମେରିକୀୟ ଅଧିକାରୀମାନେ କହିଛନ୍ତି ଯେ, ଇରାନ ଏହାର ସମୃଦ୍ଧ ୟୁରାନିୟମ ଭଣ୍ଡାର ସହିତ ସାଲିସ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛୁକ। ୟୁରାନିୟମ କିପରି ହସ୍ତାନ୍ତର କରାଯିବ ତାହାର ସଠିକ୍ ପ୍ରଣାଳୀ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଚୂଡ଼ାନ୍ତ ହୋଇନାହିଁ । ଏକ ଆନୁଷ୍ଠାନିକ ଚୁକ୍ତି ସ୍ୱାକ୍ଷରିତ ହେବା ପରେ ହିଁ ଆଲୋଚନା କରାଯିବ।
ଇରାନର ୟୁରାନିୟମ ଷ୍ଟକ କେତେ ବିପଦପୂର୍ଣ୍ଣ ? ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ପରମାଣୁ ଶକ୍ତି ଏଜେନ୍ସି (IAEA) ଆକଳନ ଅନୁସାରେ ଇରାନରେ ପ୍ରାୟ ୯୭୦ ପାଉଣ୍ଡ ୬୦ ପ୍ରତିଶତ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମୃଦ୍ଧ ୟୁରାନିୟମ ଅଛି । ଇସ୍ରାଏଲ ଦାବି କରୁଛି ଯେ, ଏହି ୟୁରାନିୟମ ଯଦି ଆହୁରି ସମୃଦ୍ଧ ହୁଏ, ତେବେ ଅନେକ ପରମାଣୁ ଅସ୍ତ୍ର ଉତ୍ପାଦନ କରିପାରିବ। ଏହି ବିପଦକୁ ଦୃଷ୍ଟିରେ ରଖି, ଆମେରିକା ଏବଂ ଏହାର ସହଯୋଗୀମାନେ ଇରାନ ଉପରେ ନିରନ୍ତର ଚାପ ପକାଉଛନ୍ତି । ଏକ ପ୍ରସ୍ତାବରେ ଇରାନ ଏହାର ୟୁରାନିୟମ ଭଣ୍ଡାରକୁ ରୁଷକୁ ହସ୍ତାନ୍ତର କରିପାରିବ । ୨୦୧୫ ପରମାଣୁ ଚୁକ୍ତିନାମା ସମୟରେ ସମାନ ମଡେଲ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଇଥିଲା, ଯାହା ତତ୍କାଳୀନ ଆମେରିକା ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ବାରାକ ଓବାମାଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟକାଳରେ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ହୋଇଥିଲା।
ହୋର୍ମୁଜକୁ ଆସିଲା ଖୁସି ଖବର- ୩ ମାସ ଧରି ମଧ୍ୟପ୍ରାଚ୍ୟରେ ଚାଲିଥିବା ଯୁଦ୍ଧର ଅନ୍ତ ଦିଗରେ ବଡ଼ ସଙ୍କେତ ଦେଖାଦେଇଛି । ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଡୋନାଲ୍ଡ ଟ୍ରମ୍ପ ଘୋଷଣା କରିଛନ୍ତି ଯେ, ଚୁକ୍ତି ପ୍ରାୟ ଶେଷ ହୋଇଛି । ଟ୍ରମ୍ପ ଏହା ମଧ୍ୟ କହିଛନ୍ତି ଯେ, ଚୁକ୍ତିନାମା ଅନୁଯାୟୀ ହୋର୍ମୁଜ୍ ପ୍ରଣାଳୀକୁ ପୁଣି ଖୋଲାଯିବ। ଇରାନ ଏହି ଦାବିକୁ ପ୍ରତ୍ୟାଖ୍ୟାନ କରି କହିଛି ଯେ, ଏହା ପ୍ରଣାଳୀ ଉପରେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ବଜାୟ ରଖିବ । ରିପୋର୍ଟ ଅନୁସାରେ ଇରାନ ଯୁଦ୍ଧ ପୂର୍ବରୁ କେବଳ ସମାନ ସଂଖ୍ୟକ ଜାହାଜକୁ ଅନୁମତି ଦେବାକୁ ରାଜି ହୋଇଛି, କିନ୍ତୁ ଏହାକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ମୁକ୍ତ ପଥ ଭାବରେ ବିବେଚନା କରାଯାଇପାରିବ ନାହିଁ ।
